Kapitali njerëzor & BE
Produktiviteti, pjesëmarrja në punë, pensionet, konvergjenca.
2035 — Rritja e HALE drejt mesatares së BE-së
Shqipëria për Jetëgjatësi të Shëndetshme 2035
Shqipëria si komb i jetëgjatësisë së shëndetshme
Duke e kthyer plakjen nga një sfidë demografike në një burim konkurrueshmërie, investimi dhe pozicionimi ndërkombëtar në Ballkanin Perëndimor.
45.0
Median age, January 2026 — matching the EU average of 44.9.
Pika e kthesës
Në janar 2026 Shqipëria kaloi një prag evropian
Mosha mesatare u rrit nga 34.2 vjet në 2014 në 45.0 në 2026, kundrejt 44.9 në BE-27. Gjatë të njëjtës dekadë BE-ja u plak me 2.4 vjet — Shqipëria me 10.8.
2.34 M
Popullsia totale
Ulje nga 2.83 milionë në 2011
~20%
Popullsia 65+ vjeç
Rritje nga 11.3% në 2011
35.7%
Varësia e moshës së tretë
Rritje nga 16.4% në 2011
2.8
Punonjës për person 65+
Ulje nga 8.1 në 2002
Burimi: INSTAT, Popullsia e Shqipërisë, 1 janar 2026
Ritmi i ndryshimit
Shqipëria u plak 4.5 herë më shpejt se BE-ja
Një vend që deri vonë ishte ndër më të rinjtë e Evropës tani mban strukturën e moshës së një vendi të vjetër evropian — pa nivelet e të ardhurave apo infrastrukturën e kujdesit që zakonisht e shoqërojnë atë.
Shqipëria34.2 → 45.0 vjet
Bashkimi Evropian42.5 → 44.9 vjet
Mosha mesatare, 1 janar i çdo viti. Burimi: INSTAT (Shqipëri), Eurostat (BE-27).
Vizioni 2035
Plakja nuk është një kosto për t'u administruar.Është një axhendë konkurrueshmërie.
Këndvështrimi i vjetruar
Plakja si një krizë fiskale e pashmangshme
Një barrë mbi sistemet kombëtare të pensioneve
Një problem thjesht i shëndetësisë dhe i Ministrisë së Shëndetësisë
Vizioni 2035
Shqipëria si komb i jetëgjatësisë së shëndetshme
Plakja si nxitëse e konkurrueshmërisë kombëtare
Një aset strategjik për integrimin dhe investimet në BE
Udhërrëfyesi 2035
Pesë shtylla, njësistem i matur
Kapitali njerëzor & BE
Produktiviteti, pjesëmarrja në punë, pensionet, konvergjenca.
2035 — Rritja e HALE drejt mesatares së BE-së
Kujdesi social & infrastruktura
Kujdesi në shtëpi, komunitar, rezidencial dhe geriatrik.
2035 — Një rrjet i çertifikuar në çdo bashki
Inovacioni shëndetësor
Mjekësia parandaluese, biomarkerat, IA dhe teknologjia e kujdesit.
2035 — Një ekosistem AgeTech funksional
Turizmi i jetëgjatësisë
Ofrimi i mirëqenies dhe Zonat Blu autentike.
2035 — Destinacioni i mirëqenies i rajonit
Diaspora & talenti
Kthimi i ekspertizës, puna në distancë, partneritetet.
2035 — Një rrjet aktiv i diasporës
Çdo shtyllë mban një objektiv për 2035 të matur kundrejt një baze të verifikuar të vitit 2026.
Mekanizmi demografik
Shqipëria po plaketnga të dyja anët
Tri forca veprojnë njëkohësisht: lindshmëria nën nivelin e zëvendësimit që nga viti 2001, rritja e jetëgjatësisë dhe emigracioni i përqendruar te mosha 15 deri 29 vjeç. Piramida ngushtohet në bazë dhe zgjerohet në majë njëkohësisht — një problem më i vështirë se plakja e nxitur vetëm nga jetëgjatësia.
20112026
80+
70–79
60–69
50–59
40–49
30–39
20–29
10–19
0–9
Popullsia sipas grupmoshave, e indeksuar. Burimi: INSTAT, Regjistrimi 2011 dhe publikimi i 1 janarit 2026.
“Mënyra se si plakemi është historia që ju lëmë brezave.”
Problemi qendror
Objektivi është ngjeshja esëmundshmërisë, jo zgjatja e jetës
Jetëgjatësia është rritur, por jetëgjatësia e shëndetshme mbetet rreth 66.7 vjet — duke lënë 10 deri 13 vjet të jetuar me sëmundje kronike ose kufizim. Ky hendek është aty ku ndërhyrjet për jetëgjatësi të shëndetshme japin kthimin më të lartë.
GraJetëgjatësia 80.9
BurraJetëgjatësia 75.3
Jetuar në shëndet të mirë — HALE 66.7Jetuar me sëmundje kronike — 10 deri 13 vjet
Burimi: WHO, IHME, INSTAT.
Ku realizohet kjo
Bashkia, joministria
Plakja në Shqipëri është thellësisht e pabarabartë përgjatë territorit. Në të paktën 42 bashki raporti i varësisë së moshës së tretë kalon 30%. Në disa bashki bregdetare dhe malore personat 65 vjeç e lart përbëjnë më shumë se gjysmën e popullsisë.
46.1%
Gjirokastër
varësia më e lartë
19.9%
Kukës
varësia më e ulët
+0.7%
Tirana
e vetmja bashki në rritje
Sistemi i kujdesit sot
Segmenti më i dobët —dhe mundësia më e madhe
Ndërtimi i kapacitetit të kujdesit nuk është vetëm një detyrim social. Është krijim sektori — vende pune, një treg privat i çertifikuar, teknologji kujdesi dhe një destinacion për investime strategjike.
6
shtëpi publike rezidenciale në të gjithë vendin
Kapaciteti maksimal rreth 332 vende.
2
qendra publike ditore shumëfunksionale
Kamëz dhe Sarandë. Kapaciteti rreth 85 vende.
~64,000
persona mbi 60 vjeç jetojnë vetëm
Izolimi social është një faktor i drejtpërdrejtë rreziku për shëndetin.
0.01%
e PBB-së shpenzohet për kujdes publik
Rreth 0.03% e shpenzimeve publike.
Asnjë kuadër ligjor për kujdesin afatgjatë
Asnjë degë e dedikuar e mbrojtjes sociale dhe asnjë përkufizim ligjor. Planifikimi është i pamundur pa të.
Burimi: Shërbimi Social Shtetëror; Kontrolli i Lartë i Shtetit (KLSH), auditimi 2023.
Çdo vit shtesë i jetuar në shëndet të mirë është kapital njerëzor i ruajtur.
Puna jonë
Shtatë nisma kryesoree përkthejnë vizionin në veprim
Çdo nismë mban një pronar institucional të propozuar. Pronarët janë propozime nga Udhërrëfyesi dhe nuk janë ende emërime të konfirmuara.
01
Qendra Kombëtare për Jetëgjatësi të Shëndetshme
Një qendër kërkimore dhe politikash që koordinon nismat dhe e ankoron Udhërrëfyesin në një institucion.
Pronari i propozuar
Ministria e Shëndetësisë + një universitet
02
Plani i Infrastrukturës së Kujdesit Social
Kujdesi në shtëpi dhe komunitar, një kuadër ligjor për kujdesin afatgjatë, njësi geriatrike dhe çertifikim ofruesish.
Pronari i propozuar
MSHMS + bashkitë
03
Indeksi i Jetëgjatësisë së Shqipërisë
Një krahasim vjetor i bashkive mbi treguesit e jetëgjatësisë së shëndetshme dhe të përshtatshmërisë me moshën.
Pronari i propozuar
INSTAT + Qendra Kombëtare
04
Rrjeti i Bashkive Miqësore me Moshën
Bashki pilot sipas kuadrit të WHO-s, secila me një kampion vendor dhe ndërhyrje me kosto të ulët.
Pronari i propozuar
Bashkitë + Ministria e Brendshme
05
Programi i Turizmit të Jetëgjatësisë
Destinacioni i mirëqenies i rajonit, i lidhur me mekanizmin e Investimeve Strategjike.
Pronari i propozuar
Ministria e Turizmit + sektori privat
06
Nisma për Vendin e Punës të Shëndetshëm
Ndihma për punëdhënësit të ulin sëmundjet kronike dhe të rrisin produktivitetin.
Pronari i propozuar
Shoqatat e punëdhënësve
07
Akseleratori i Inovacionit AgeTech
Startup-e në shëndetin dixhital, IA shëndetësore dhe teknologji kujdesi.
Pronari i propozuar
GIZ, SIDA, EBRD
Dëshmitë
Nëntë tregues, bazatë verifikuara, objektiva të matshme
Aty ku një bazë ende nuk ekziston, viti i parë i zbatimit përdoret për ta matur. Pa një bazë të besueshme, objektivat janë thjesht deklarativë.
Jetëgjatësia e shëndetshme (HALE)
~66.7 vjet
+3 vjet drejt ~70
WHO / IHME
Hendeku jetëgjatësi–HALE
~10–13 vjet
≤ 8 vjet
WHO / INSTAT
Mbulimi me kujdes në shtëpi, 65+ në nevojë
< 2%
25%
Shërbimi Social Shtetëror
Bashki me një plan miqësor me moshën
0
30+
Rrjeti i bashkive
Ofrues privatë të çertifikuar
një pakicë e vogël
100% e tregut
Regjistri i çertifikimit
Pjesëmarrja në forcën e punës, 55–64
për t'u matur
+10 pikë
INSTAT (LFS)
Baza 2026 → objektivi 2035. Kuadri i plotë, metodologjia dhe burimet janë publikuar në Udhërrëfyes.
Përfshihuni
Qeveria qendrore vendoskuadrin. Të tjerët e realizojnë.
Mjedisi i ndërtuar, transporti, hapësira publike, qendrat komunitare dhe shërbimet sociale janë kryesisht kompetenca vendore.
Për bashkitë
Në të paktën 42 bashki raporti i varësisë kalon 30%. Kuadri i WHO-s për përshtatshmërinë me moshën fillon me një kampion vendor, jo me një buxhet të madh.
Bashkohu me rrjetin
Për biznesin
Një punonjës në shëndet të mirë është më produktiv. Programet në vendin e punës janë një nga shtatë nismat kryesore.
Regjistroni interesin
Për partnerët dhe financuesit
Udhërrëfyesi lidhet me instrumentet e BE-së — Silver Economy, EIP on AHA, SHARE — dhe me mekanizmin kombëtar të Investimeve Strategjike.
Eksploro partneritetinPër diasporën
Migrimi neto prej −28,531 në 2025 është dobësia më e madhe demografike. Udhërrëfyesi e riformulon diasporën si një rrjet ekspertize.
Bashkohu me rrjetinFormatet e këshillimit dhe të punëtorive për korporatat janë në zhvillim dhe hapen në 2027. Regjistrimi i interesit nuk krijon asnjë detyrim.
2026 deri 2035
Tri faza,një dekadë
Udhërrëfyesi është i sekuencuar. Themelimi ngre institucionin dhe kuadrin; ndërtimi shkallëzon realizimin; konsolidimi mat kthimin.
01
Themelimi
2026–2027
- Miratimi i Udhërrëfyesit
- Ngritja e komiteteve
- Qendra Kombëtare
- Tri bashki pilot
- Nisja e kuadrit ligjor për kujdesin afatgjatë
Ne jemi këtu
02
Ndërtimi
2028–2031
- Indeksi vjetor i Jetëgjatësisë
- Akseleratori AgeTech
- Zgjerimi dhe çertifikimi i kujdesit
- Projekte pilot turizmi
03
Konsolidimi
2032–2035
- Pozicionimi rajonal
- Integrimi i plotë në kuadrin e BE-së
- Përfitime të matura në HALE
- Kursime të dokumentuara në shëndetësi
61
bashki. Një sistem kombëtar.
Realizuar në nivel vendor · Matur në nivel kombëtar
Partnerët strategjikë
Ndërtuar me institucione kombëtaredhe partnerë ndërkombëtarë
Partnerët e parë të një rrjeti kombëtar dhe ndërkombëtar në rritje. Organizata të tjera do të shtohen sapo të konfirmohet bashkëpunimi.